Pokazowa Zagroda Żubrów w Krajewie. Nadleśnictwo Dwukoły

Kilkanaście kilometrów od Mławy, w miejscowości Krajewo, na terenie Nadleśnictwa Dwukoły funkcjonuje zagroda, gdzie można zobaczyć żubry z kilku metrów. To jedna z nielicznych takich lokalizacji na Mazowszu i stosunkowo nowy obiekt – otwarty dla zwiedzających w marcu 2024 roku. Wstęp jest bezpłatny, a sama wizyta to nie tylko obserwacja zwierząt, ale też sporo wiedzy o tym, jak wygląda hodowla i ochrona największych ssaków Europy.

Zagroda powstała w ramach unijnego projektu „Kompleksowa Ochrona Żubra w Polsce”. To część szerszego programu mającego na celu ratowanie gatunku, który jeszcze w XX wieku był na skraju wyginięcia.

Czym jest hodowla ex situ i dlaczego jest potrzebna

W Krajewie realizowana jest tak zwana ochrona ex situ, czyli hodowla poza naturalnym środowiskiem. Brzmi sztucznie, ale ma sens – żubry w zagrodzie żyją w warunkach zbliżonych do naturalnych, a jednocześnie są pod stałą opieką weterynarzy i leśników. To ważne, bo gatunek wciąż jest zagrożony i każdy nowy osobnik to sukces.

Do zagrody w grudniu 2023 roku wprowadzono cztery żubry. Pierwszym był byk Pomeranin z Wolińskiego Parku Narodowego. Dołączyły do niego trzy samice: Powilga z Białowieskiego Parku Narodowego oraz Porecka i Posmykała z Nadleśnictwa Borki. W 2025 roku narodziły się pierwsze cielęta – dwie samiczki, które po konkursie otrzymały imiona Pokrajewka, Potupajka i Podwukolinka. Wszystkie imiona żubrów zaczynają się od „Po” – to nie przypadek, ale część systemu rodowodowego stosowanego w hodowli.

We wrześniu 2025 roku zagrodę odwiedziła stutysięczna osoba. To grupa młodzieży z Działdowa, która przyjechała na zajęcia edukacyjne o ochronie żubra w Lasach Państwowych.

Co można zobaczyć w zagrodzie żubrów w Krajewie

Żubry mają do dyspozycji prawie 10 hektarów terenu. To łąki, fragmenty lasu, zakrzaczenia – warunki naprawdę zbliżone do naturalnych. Zwierzęta swobodnie się poruszają, więc czasem trzeba chwilę poczekać, zanim pojawią się w zasięgu wzroku.

Dla zwiedzających przygotowano wieżę widokową z tarasem. Ma 30 metrów szerokości i pozwala obserwować żubry praktycznie w każdym zakątku wybiegu. Co ważne – wieża jest wyposażona w windę, więc mogą z niej skorzystać osoby z niepełnosprawnościami. Oprócz wieży są jeszcze platformy widokowe i szerokie ścieżki wzdłuż ogrodzenia.

Wzdłuż trasy rozmieszczono tablice edukacyjne. Można z nich dowiedzieć się sporo o biologii żubra, jego zwyczajach, a także o historii restytucji gatunku w Polsce. To nie są suche opisy – informacje podane w przystępny sposób, przydatne zwłaszcza jeśli ktoś przychodzi z dziećmi.

Zajęcia edukacyjne i wydarzenia specjalne

Nadleśnictwo Dwukoły organizuje zajęcia edukacyjne dla grup. Program nosi tytuł „Żubr jako symbol ochrony przyrody w Lasach Państwowych” i prowadzi go edukator – Magda Borkowska. Zapisy odbywają się telefonicznie, co warto wiedzieć, jeśli planuje się przyjazd z większą grupą, na przykład szkolną.

W zagrodzie odbywają się też wydarzenia tematyczne. W czerwcu 2025 roku zorganizowano „Dzień w Zagrodzie – o żubrach i nie tylko”, a wcześniej konkurs fotograficzny, w którym uczestnicy mogli wygrać nagrody za najlepsze zdjęcia żubrów. Laureatów wybierało jury złożone z przedstawiciela Urzędu Miasta Mława, fotografa i pracownika nadleśnictwa.

Żubr jest gatunkiem priorytetowym wymienionym w Dyrektywie Siedliskowej UE. Oznacza to, że kraje członkowskie mają szczególny obowiązek działania na rzecz jego ochrony.

Dla kogo jest ta atrakcja

Zagroda sprawdzi się jako miejsce na rodzinny wypad. Dzieci zazwyczaj są zachwycone widokiem tak dużych zwierząt, a rodzice mogą spokojnie spacerować po szerokich ścieżkach. Infrastruktura jest dostosowana do wózków – zarówno dziecięcych, jak i dla osób z niepełnosprawnościami.

To też dobry punkt na mapie dla osób, które interesują się przyrodą i ochroną gatunków. Żubr to przecież symbol polskiej przyrody i historia jego ocalenia od wyginięcia jest naprawdę fascynująca. Nie każdy ma okazję zobaczyć te zwierzęta z bliska, a tutaj można to zrobić w komfortowych warunkach.

Wizyta nie zajmie całego dnia – spokojny spacer, obserwacja żubrów i przeczytanie tablic to mniej więcej godzina, może półtorej. Można połączyć to z innymi atrakcjami w okolicy Mławy.

Praktyczne informacje – godziny otwarcia, dojazd, ceny

Wstęp na teren zagrody jest bezpłatny. To rzadkość w przypadku tego typu obiektów, więc warto z tego skorzystać.

Godziny otwarcia zależą od sezonu. W miesiącach zimowych (grudzień-marzec) zagroda jest otwarta od 8:00 do 15:00. W pozostałych miesiącach – od 8:00 do 16:00. Zagroda jest nieczynna w poniedziałki, co warto pamiętać planując wizytę.

Dojazd: Zagroda znajduje się w Krajewie, formalnie w granicach administracyjnych Mławy. Z centrum Mławy to około 10-15 minut jazdy samochodem. Najłatwiej kierować się na Nadleśnictwo Dwukoły – obiekt jest dobrze oznakowany. Parking znajduje się przy wejściu.

Ile czasu poświęcić: Na spokojną wizytę wystarczy godzina, może półtorej. Jeśli ktoś chce uczestniczyć w zajęciach edukacyjnych, warto zarezerwować więcej czasu i wcześniej się umówić.

Kontakt: W sprawie zajęć edukacyjnych dla grup można kontaktować się z edukatorem Nadleśnictwa Dwukoły – Magdą Borkowską. Szczegóły dostępne są na stronie internetowej nadleśnictwa.

Pokazowa Zagroda Żubrów w Krajewie to miejsce, które łączy edukację z rekreacją. Bezpłatny wstęp, dostępność dla osób z niepełnosprawnościami i bliskość Mławy sprawiają, że warto wpisać ją do planu na weekend lub wycieczkę po Mazowszu.